Phát triển bản thân

Làm gì khi đối mặt với những lời chỉ trích

Rate this post

Cách đây 6 năm, ở giai đoạn còn non cả tuổi đời lẫn tuổi nghề, mình đã liều lĩnh đảm nhận vị trí trưởng nhóm một trong những nhóm kỹ thuật của một dự án nghiên cứu quốc tế. Nhóm bốn người toàn là nữ, mình sàn sàn tuổi các bạn, thậm chí nhỏ hơn hẳn 3 tuổi một chị khác. Bốn con người, bốn cá tính khác nhau và đó là một giai đoạn “sóng gió” trong cuộc đời mình. Ngay từ đầu, mình đã không cảm nhận được sự chào đón, mình hiểu những khác biệt và kỳ vọng của các thành viên khi nhìn vào trưởng nhóm non kinh  nghiệm, mới toanh, là người từ nơi khác đến và nhất là, hay có những quan điểm khác biệt, thiếu tính thuyết phục. Không mất quá nhiều thời gian để sự căng thẳng dâng lên tột độ, và cái ngày bùng phát ấy nó cũng đến, một thành viên trong nhóm nói trực tiếp với mình: “Chị không thích cách làm việc của em, cách đưa ra giải pháp của em vì nó không thuyết phục, và chị sẽ không thực hiện!”. Thời gian trôi qua cũng đã lâu, mình không còn nhớ chính xác từng lời chị nói, nhưng cái cảm giác ngay lúc ấy, mình thề, mình không bao giờ quên. Mặt mình đỏ bừng, tim mình đập mạnh, cổ họng mình đặc lại, tay chân mình luống cuống và một cơn giận dữ bốc lên. Bên trong, một tiếng nói to rõ, gào thét: “Chị là cái quái gì mà chị được phép nói với tôi thế hả? Chị thì giỏi giang hơn tôi chắc, chị thử giỏi lên làm trưởng nhóm đi rồi muốn làm gì thì làm! Chị có tin tôi đi mách với điều phối để cho chị nghỉ việc không? Bla bla….”  May quá, chị ấy nói xong rồi bỏ ra về, riêng mình thì đông cứng lại vì cơn giận dữ bốc lên và chưa kịp nói một lời nào. Về nhà một mình, sau khi bình tĩnh lại mình đã quyết định hẹn chị một cuộc gặp ngoài cơ quan chỉ để lắng nghe chị nói, để hiểu điều gì làm chị không hài lòng và vì sao chị ghét mình đến thế. Một thời gian sau mình rời bỏ vị trí ấy và trở lại Sài Gòn vì nhiều lý do bao gồm cả sự cần thiết để cởi bỏ chiếc áo quá rộng mà vị trí ấy khoác vào mình, sự hỗ trợ từ sếp trực tiếp, môi trường làm việc và mình gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần, mình có dấu hiệu bị trầm cảm. À, nói ra biện minh vậy thôi chứ sự thật rõ ràng là mình đã thất bại ở vị trí đó!

Hôm nay nhớ lại, mình cảm thấy “thất bại” năm xưa là một bài học quý cho mình, nhờ nó mà mình tỉnh ngộ ra nhiều thứ về giá trị và năng lực bản thân ở từng thời điểm. Ở tuổi 34, mình đã có một góc nhìn và cách ứng xử hoàn toàn khác với những “critical feedback”, hay còn gọi là những lời góp ý mang tính chỉ trích, tấn công mà mình biết rồi sẽ tiếp tục đến với mình theo cách này hay cách khác.

Chúng ta luôn cần những lời góp ý, và rất nhiều khi nó đến ở hình thức những lời chỉ trích

Chúng ta sẽ cảm thấy thế nào?

Cảm thấy bị căng thẳng, thở nhanh hơn, và đôi khi cảm thấy máu trong người sôi lên và đầu thì có một cột khói, bốc lên nghi ngút như hỏa hoạn. Chúng ta bị tổn thương và cảm giác này không có gì là dễ chịu. Nhưng, đó là một điều tốt!

Vì sao, chúng ta cảm thấy đau đớn khi bị người khác chỉ trích vì chúng ta có đam mê, có nỗ lực và tự hào về những gì mình đang làm, quan điểm của mình hoặc là về chính bản thân mình, đó là sản phẩm, là thương hiệu, là “đứa con” mà mình nâng niu, yêu quý và muốn bảo vệ, tới cùng. Cho nên, nếu ai đó hà hiếp “đứa con” của mình, cảm giác tức giận và bị tổn thương là một điều hết sức tự nhiên!  

Nhưng,

chúng ta cần những phản hồi, những quan điểm trái chiều, và rất nhiều khi nó đến ở hình thức những lời chỉ trích.

Chúng ta cần những phản hồi “chỉ trích” vì không ai trong chúng ta hoàn hảo. Tất cả chúng ta đều có những điểm mù về năng lực và điểm yếu của bản thân và hầu hết chúng ta muốn cải thiện nó, để có thể cải thiện và trở thành phiên bản tốt hơn.  

Những phản hồi “chỉ trích” là những viên kim cương thô, vừa mới đào được từ bãi đá. Nó sần sùi, bẩn thỉu, hình dạng xấu xí và thô kệch. Nhưng, nếu được qua tay một anh thợ lành nghề, giá trị của nó được cả thế giới ghi nhận và khao khát.  Những lời góp ý “chỉ trích” là những viên kim cương thô mang giá trị quý giá ở bên trong. Mà nếu chúng ta cho rằng viên kim cương thô kệch đó không có giá trị gì, cứ cho là chúng ta không quan tâm đi, thì ít ra nó cũng giúp chúng ta có thêm hiểu biết về việc người khác nhìn nhận mình như thế nào, và đôi khi đó có thể là một chỉ dấu cho chúng ta trong lộ trình hoàn thiện bản thân.

Cần làm gì khi phải nghe những lời góp ý khó chịu?

Điều đầu tiên là hãy hít thở sâu để giữ bình tĩnh và không ngay lập tức buông ra những lời nói “phản đòn” mà có thể làm chúng ta hối hận sau này. Hãy từ tốn quan sát những cảm xúc trỗi dậy bên trong và tự hỏi mình 2 điều sau:

  • Nếu tạm bỏ qua những cảm xúc bên trong, mình có thể nhặt được điều gì tích cực từ lời chỉ trích này?
  • Làm thế nào mình có thể dùng những góp ý này để giúp mình phát triển hơn?

Sau đó, hãy nói: “Cám ơn vì đã đưa ra góp ý, cho tôi một hai ngày gì đó để hiểu cho rõ hơn góp ý của anh/chị và tôi sẽ phản hồi sau!”

Thay vì nhìn nhận lời góp ý là một sự gây tổn thương, “hurtful”, hãy tìm một lăng kính khác để soi nó là một lời góp ý có ích cho mình, là “helpful”. Đây là quá trình thay đổi góc nhìn, suy nghĩ tích cực hay cụ thể hơn là lựa ngọc trong đá sỏi. Nó thể hiện sự chín chắn, bình tĩnh, quản lý được cảm xúc của bản thân, quản lý mối quan hệ (với người đưa ra góp ý) và nó thể hiện sự biết ơn, trong mọi hoàn cảnh.

Quay lại câu chuyện của 6 năm về trước, à nếu mà quay lại, nhất định mình sẽ không nhận vị trí này vì mặc một cái áo quá rộng và không hợp với mình, là điều không nên làm đầu tiên nhất. Mình sẽ bình tĩnh nói với chị ấy: “Em cám ơn chị đã rất thẳng thắng đưa ra suy nghĩ của mình và góp ý cho em. Em cũng thấy mình đang gặp khó khăn trong cách làm việc và đưa ra các giải pháp phù hợp nhất. Trong tuần tới chị có thể dành thời gian thảo luận để mình có thể tìm ra giải pháp tốt hơn hay không?”

Mình 34 tuổi rồi và sắp làm mẹ của hai đứa nhỏ, phản ứng rần rần có lẽ đã không còn hợp tuổi chăng ?

Ly Bùi – “Together, let’s walk the talk”

Những bài viết liên quan

Back to top button